{"id":2293,"date":"2020-03-05T06:30:00","date_gmt":"2020-03-05T05:30:00","guid":{"rendered":"https:\/\/aknjige.com\/blog\/?p=2293"},"modified":"2020-03-05T15:19:00","modified_gmt":"2020-03-05T14:19:00","slug":"kako-se-1866-u-srbiji-pisalo-o-fotografiji-i-dagerotipiji","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/aknjige.com\/blog\/kako-se-1866-u-srbiji-pisalo-o-fotografiji-i-dagerotipiji\/2020\/","title":{"rendered":"Kako se 1866. u Srbiji pisalo o fotografiji i dagerotipiji"},"content":{"rendered":"\n
Dagerotipija<\/strong> je jedna od prvih vrsta slike u istoriji fotografije koju je razvio francuski umetnik i hemi\u010dar Luj Dager (1787-1851). U ud\u017ebeniku za Vi\u0161u \u017eensku \u0161kolu “Fizika za \u017eenskinje<\/a>” objavljenom u Beogradu 1866. godine nailazimo na poglavlje o fotografiji, tj. o dagerotipiji. Sledi izvod iz ovog poglavlja. Knjigu je priredio, kako je navedeno, E. Josimovi\u0107 po Dr. Ev\u0111eniju Netoli\u010dka. Onovremeni pravopis nije menjan.<\/h6>\n\n\n\n
\n\n\n\n

U najlep\u0161e pobede \u010dove\u010dijega uma spada svakojako i prona\u0111enje pravljenja fotografksih likova. Zar to nije \u010dudnovato da se kome, koji je samo nekoliko sekunada stajao pred nekim sandu\u010detom, posle nekoliko minuta mo\u017ee pokazati njegov, suncem izra\u0111en, veran lik. Od po\u010detka 19. veka mu\u010dio se mlogi oko toga, ali tek 1838. godine ispadne taj posao za rukom Dageru u Parizu, posle mlogobrojnih i trudnih poku\u0161aja. Njegov na\u010din, po njemu nazvan dagrotipija, osniva se na iskustvu tom, da svetlost na hemijska jedinjenja veliki uticaj ima i u njima proizvodi promene.<\/p>\n\n\n\n

Dagerov je na\u010din uglavnom ovaj: ugla\u010dana, tanko posrebrena bakarna plo\u010da, po\u0161to smo je shodnim sredstvima o\u010distili, izlo\u017ei se u mra\u010dnoj, samo jednom lampom osvetljenoj sobi jodnoj pari, dok bledo nepo\u017euti. Potom metnemo plo\u010du, bez da je dohvati druga svetlost, u tamnu komoru na ono mesto, gde lik predmeta najjasniji postaje, licem prema ovom, i ostavimo je tu, da zraci s predmeta za neko kratko vreme na nju padaju. Odnesemo posle plo\u010du, na kojoj od lika jo\u0161 ni traga nema, opet u mra\u010dnu sobu, \u010duvaju\u0107i je pritom od druge svetlosti i parimo je tu \u017eivom, koju smo do na 50 stepeni R. odprilike zagrejali; sad postaje lik. Za mesta, koja je svetlost dirala, uhvate se deli\u0107i \u017eive, a senku pravi \u010disto srebreno povr\u0161je. Kad je lik ve\u0107 dosta razgovetan, onda zavu\u010demo plo\u010du u vreo, zasi\u0107en rastvor od obi\u010dne soli i ispiramo je posle jo\u0161 vrelom, preparenom (destilanom) vodom. <\/p>\n\n\n\n

Istina i dagerotipi su fotografije, tj. svetlo\u0161\u0107u proizvedeni likovi, ali se ipak pod tim imenom (fotografija) obi\u010dno razumu samo svetlosni likovi na hartiji koja je hemijskim putem u\u010dinjena osetljiva prema svetlosti…<\/p>\n\n\n\n

Knjiga \"Fizika za \u017eenskinje\" se na svojih 270. strana bavi slede\u0107im temama:  Vazduh i disanje - Pritisak vazduha i barometar - Vazdu\u0161ni \u0161mrk - Voda i  plivanje - Plovljenje po vazduhu i letenje - Te\u017ei\u0161te - Zakon  postojanstva i zamajna snaga - Toplota i njena dejstva - Termometar -  Vatra i njena upotreba za osvetljenje i grejanje - Kuhanje i isparavanje  ili vetrenje - Vetrovi i vodeni meteori - Snaga pare, parne mahine -  Zvuk i \u010dujenje - Svetlost i vi\u0111enje - Mikroskop i teleskop - Fotografija  - Duga i drugi vazdu\u0161ni meteori - Magnetizam - Elektricitet i  elektri\u010dna mahina - Grom i gromobran - Galvanizam i galvanoplastika -  Elektromagnetizam i telegrafija. <\/pre>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Dagerotipija je jedna od prvih vrsta slike u istoriji fotografije koju je razvio francuski umetnik i hemičar Luj Dager (1787-1851). U udžbeniku za Višu žensku školu “Fizika za ženskinje” objavljenom u Beogradu 1866. godine nailazimo na poglavlje o fotografiji, tj. o dagerotipiji. Sledi izvod iz ovog poglavlja. Knjigu je priredio, kako je navedeno, E. Josimović po Dr. Evđeniju Netolička. Onovremeni pravopis nije menjan. U najlepše pobede čovečijega uma spada svakojako i pronađenje pravljenja fotografksih likova. Zar to nije čudnovato da se kome, koji je samo nekoliko sekunada stajao pred nekim sandučetom, posle nekoliko minuta može pokazati njegov, suncem izrađen, veran lik. Od početka 19. veka mučio se mlogi oko toga, ali tek 1838. godine ispadne taj posao za rukom Dageru u Parizu, posle mlogobrojnih i trudnih pokušaja. Njegov način, po njemu nazvan dagrotipija, osniva se na iskustvu tom, da svetlost na hemijska jedinjenja veliki uticaj ima i u njima proizvodi promene. Dagerov je način uglavnom ovaj: uglačana, tanko posrebrena bakarna ploča, pošto smo je shodnim sredstvima očistili, izloži se u mračnoj, samo jednom lampom osvetljenoj sobi jodnoj pari, dok bledo nepožuti. Potom metnemo ploču, bez da je dohvati druga svetlost, u tamnu komoru na ono mesto, gde lik predmeta najjasniji postaje, licem prema ovom, i ostavimo je tu, da zraci s predmeta za neko kratko vreme na nju padaju. Odnesemo posle ploču, na kojoj od lika još ni traga nema, opet u mračnu sobu, čuvajući je pritom od druge svetlosti i parimo je tu živom, koju smo do na 50 stepeni R. odprilike zagrejali; sad postaje lik. Za mesta, koja je svetlost dirala, uhvate se delići žive, a senku pravi čisto srebreno površje. Kad je lik već dosta razgovetan, onda zavučemo ploču u vreo, zasićen rastvor od obične soli i ispiramo je posle još vrelom, preparenom (destilanom) vodom. Istina i dagerotipi su fotografije, tj. svetlošću proizvedeni likovi, ali se ipak pod tim imenom (fotografija) obično razumu samo svetlosni likovi na hartiji koja je hemijskim putem učinjena osetljiva prema svetlosti… Knjiga “Fizika za ženskinje” se na svojih 270. strana bavi sledećim temama: Vazduh i disanje – Pritisak vazduha i barometar – Vazdušni šmrk – Voda i plivanje – Plovljenje po vazduhu i letenje – Težište – Zakon postojanstva i zamajna snaga – Toplota i njena dejstva – Termometar – Vatra i njena upotreba za osvetljenje i grejanje – Kuhanje i isparavanje ili vetrenje – Vetrovi i vodeni meteori – Snaga pare, parne mahine – Zvuk i čujenje – Svetlost i viđenje – Mikroskop i teleskop – Fotografija – Duga i drugi vazdušni meteori – Magnetizam – Elektricitet i električna mahina – Grom i gromobran – Galvanizam i galvanoplastika – Elektromagnetizam i telegrafija.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2296,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[143],"tags":[373,370,378,374,375,376,377,141,102,372,371,379],"class_list":["post-2293","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-o-starim-knjigama","tag-dagerotipija","tag-fizika","tag-fizika-za-zene","tag-fotografija","tag-istorija-fotografije","tag-kako-je-nastala-fotografija","tag-luj-dager","tag-stare-fotografije","tag-stare-knjige","tag-stari-udzbenici","tag-stari-udzbenik-iz-fizike","tag-visa-zenska-skola"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/aknjige.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2293","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/aknjige.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/aknjige.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/aknjige.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/aknjige.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2293"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/aknjige.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2293\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/aknjige.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2296"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/aknjige.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2293"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/aknjige.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2293"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/aknjige.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2293"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}