Istorija

ŽIVO SLOVO : LIVEBLOG

Živo slovo je microblogging stranica na blogu Aknjige.com, zamišljena kao mesto za kraće sadržaje iz istorije, književnosti, umetnosti i slično. Stranica se povremeno osvežava novim sadržajem i dostupna je putem veb adrese aknjige.com/live

  • Nikola Tesla za srpsku školu

    Slavni srpski učenjak Nikola Tesla, koji živi u Americi, nasledio je sav imetak sarajevskog mitropolita Mandića, svoga ujaka. No, on nije hteo primiti to nasledstvo, nego ga je poklonio za srpsku školu u Gospiću. Čast velikom Srbinu Nikoli Tesli, koji evo i ovim pokazuje, da nije zaboravio u tuđem svetu na svoju srpsku krv.

    Članak izašao u Zagrebu, u listu “Srpsko kolo” br. 8 za 1910. godinu.

  • Dela Volpe Galvano i njegova “Istorija ukusa”

    Jedan od najznačajnijih predstavnika moderne misli, italijanski filozof, u knjizi “Istorija ukusa” daje celovit pregled i produbljenu analizu razvoja “ukusa”, smisla za lepo i estetsku valorizaciju umetničkih dela, od Platona i Aristotela do najnovijih vremena. Uz već poznatu “Kritiku ukusa”, ova knjiga čini najznačajniji rad iz oblasti estetike u bogatom opusu Dela Volpea. Predgovor Nikša Stipčević, prevod Vesna Kilibarda. Izdavač BIGZ.

  • Nečista krv – Greh predaka (trejler)

    Prvi trejler dugoočekivanog filma baziranog na delima Bore Stankovića NEČISTA KRV – GREH PREDAKA.

    Glavne uloge igraju Dragan Bjelogrlić, Anđela Jovanović, Katarina Radivojević, Feđa Štukan, Nela Mihailović, Dejan Bućin, Marko Grabež, Tim Sejfi, Nedim Nezirović, Milica Gojković, Teodora Dragićević, Vaja Dujović, Nikola Vujović, Aleksandar Ristoski, Marko Todorović.

    Film se dešava pre Sofkinog rođenja i prati priču o Hadži Trifunu (Dragan Bjelogrlić), uglednom srpskom trgovcu, koji pokušava da očuva mir sa turskim vlastima, ali i održi svoj ugled i uticaj u Vranju, važnoj turskoj varošici u blizini granice sa oslobođenom Srbijom. Dok Trifun priprema dva sina da ga naslede na poziciji vođe među srpskim narodom, muke mu stvaraju ne samo moćni turski begovi nego i sama njegova porodica. Trifun donosi niz teških odluka koje će kasnije uticati na njegove potomke, junake iz romana “Nečista krv”.

  • Zlatne bube Moni de Buli-ja

    Solomon Moni de Buli rođen je u Beogradu 1904. godine. Pripadao je modernističkom pokretu nastalom nakon Prvog svetskog rata, kao aktivni saradnik mnogih onovremenih časopisa, naročito onih koji su u to vreme smatrani ekstremnim. Od 1927. godine neprekidno živi u Parizu. Objavio je više knjiga poezije i proze, kako u svom rodnom gradu, tako i u Parizu. Među njegovim knjigama najpoznatije su Antena smrti, izdata 1927. godine, Krilato zlato, izdata 1926., kao i Zlatne bube, knjiga koja predstavlja stroži izbor iz književnog dela ovog avangardnog pisca, poznatog antikvara sa pariske Buvlje pijace.  Ova poslednja, prvi put izdata 1968. godine, u godini kada je njen autor preminuo, nam donosi najbolja dostignuća ovog neobičnog i unikatnog pesničkog duha.

    “Otvoriću širom vratnice svojih stotinu i 59 čula

    u luksuzu purpurnih barova

    u prašumi mahnitih džesova

    u besu majmunskih plesova

    vitko zagrljenih parova…”

  • Sudbina arhive kralja Nikole I Petrovića

    Kralj Nikola I Petrović je 1916. godine prilikom povlačenja sa sobom poneo i deo dvorske arhive. Transport, koji je pratio general Anto Gvozdenović, koji se kretao tokom Bojane, bio je tako loše organizovan, da je bio ostavljen bombardovanju austrijskih aeroplana i pljački Arnauta. Nestanak ove arhive kralj Nikola je smatrao velikim gubitkom u svom životu. Prema jednom izvoru, ova arhiva je vraćena iz Skadra na Cetinje oktobra 1918. godine i zakopana u dvorištu cetinjskog dvora. Otkopana je 14. aprila 1923. Na dubini od dva metra bilo je zakopano šest kožnih kofera i sanduka. U pet kofera se nalazila arhiva kralja Nikole, dok su u šestom bile dragocenosti iz doba Crnojevića i posle njih. U kući seljaka Pera Živkova Stojanovića, u selu Gruda, bila su sakrivena četiri sanduka dragocenosti, koji su otvoreni 15. aprila 1923. U sanducima su čuvane zlatne i srebrne stvari, ordenje, vredne ikone, pokloni, porodični nakit i drugo. Zapisnik o pronađenim stvarima sačinjen je 18. aprila 1923. Ukupno je popisano 10.433 dokumenta zaključno sa 1915. godinom.

    Iz knjige “Crna Gora u egzilu 1918-1925”

  • Singerov “Rob”

    “Rob” je nesumnjivo jedan od najkompletnijih romana nobelovca Isaka Baševisa Singera u kojem on opisuje pogrom Jevreja pre nekoliko stotina godina i taj pogrom svojim mehanizmom po svemu je nalik na događaje pred i tokom Drugog svetskog rata.

  • Serpiko : Piter Mas

    Policija i etika – ide li to zajedno? Da li čovek sa pendrekom može da ima svoju formulu poštenja ili je dužan da prihvati vladajući moral sredine u kojoj radi? Na to pokušava da odgovori Fred Serpiko, mladi pripravnik u jednoj opd njujorških policijskih stanica, u kojoj vlada sitna korupcija i podmićivanje.

    Prevod Sanja Pejović. Fest-romani, BIGZ 1977.

  • Vinaver o Momčilu Nastasijeviću

    “Momčilo Nastasijević izgoreo je. Njegovo trošno i namučeno telo držalo ga je u zavisnosti koliko je moglo. To nije bilo mnogo. On je postajao sve nezavisniji, a iznutra je svetleo sve jače.  Već poslednjih godina svog života on se sav pretvorio u misao, u slutnju, u plamen i u zračenje. Njegova je smrt kao smrt svetaca: tiha, smerna, svetla i nasmejana od unutrašnjeg sijanja. On je bio svetac srpskoga jezika i srpskoga književnoga izraza…”

    Momčilo Nastasijević - Stanislav Vinaver (Piščevo izdanje, Beograd 1938. godine povodom Nastasijevićeve smrti)
  • Dezinfekcija u doba kolere 1911

    Francuski časopis “Journal des Voyages” u broju 743 za 1911. godinu donosi ilustraciju na kojoj je prikazana dezinfekcija stanovništva u Srbiji pogođenoj epidemijom kolere.

     

  • Država i vaspitanje

    “Ne čini državu srećnom zakon, već vaspitanje. Rđavo vaspitani ljudi ne poštuju ni najbolje zakone” – rekao je još davno stari grčki mudrac, spartanski kralj i zakonodavac Likurg, a preneo 1909. godine Sret. M. Adžić u knjizi “Vaspitačeve zabeleške”. Kao i naš knez Miloš, Likurg iza sebe nije ostavio mnogo pisanih tragova, ali je ostavio jaku i stabilnu državu koja se održala vekovima. Dok sam listao Adžićevu knjigu naišao sam na ovu spartansku izreku. Setih se još jedne koju sam od nekog čuo: “Nismo mi nekulturni jer smo siromašni, već smo siromašni jer smo nekulturni.”

  • Ko je bio Dr. Sava Petrović?

    Sava Petrović (Šabac, 14. januar 1839. — Beograd, 20. januar 1889) je bio srpski lekar, sanitetski pukovnik, dopisni član Srpske kraljevske akademije. Školovao se u Francuskoj. Po zanimanju je bio lekar, lični lekar kralja Milana Obrenovića, jedno vreme i sanitetski pukovnik. Njegova značajna dela su: Flora okoline Niša” (1882) i  „Lekovito bilje u Srbiji“ (1883). Slično Josifu Pančiću, bio je lekar koji se posvetio botanici i farmakognoziji. Petroviću je Pančić bio uzor, mnogo ga je cenio, po njegovim uputstvima radio i svoja dela mu posvetio s dubokim poštovanjem. U okolini Niša je otkrio biljku Ramonda nathaliae (Natalijina ramonda), zajedno sa Pančićem je opisao i dao joj ime. Njegov rad na izučavanju lekovitog bilja nastavio je dr Rista Gostuški.
    Petrovićevo nasleđe u botaničkom radu je ogromno. Dok je sakupljao i proučavao floru u okolini Niša, naučno je opisao mnoge biljke nove za nauku koje se i dalje smatraju validnim, dok postoje taksoni koji su svoja originalna imena zadržali bez ikakvih promena: Genista, Nonea, Hypericum, Cyanus, Edraianthus, Orobanche, Psilocybe serbica, Tandonia serbica, Tulipa serbica, Ramonda serbica, Ramonda nathaliae, Primula, Hypochaeris radicata.
  • Đurađ Crnojević i prva srpska štamparija

    Prvu štampariju na poslednjoj neokupiranoj srpskoj teritoriji osnovali su u delu Zete oblasni gospodari Ivan i Đurađ Crnojevići. Đurađ, oženjen ćerkom mletačkog plemića Erika, kupio je u Veneciji štamparsku presu, verovatno godine 1493, i na Obodu (Cetinju) podigao štampariju započevši tako sa objavljivanjem crkvenih bogoslužbenih knjiga. Đurađ je bio sin Ivana Crnojevića i poslednji gospodar Zete od 1490. do 1496. godine. U prvoj srpskoj štampariji izdato je četiri ili pet inkunabula. Prva štampana knjiga bio je “Oktoih” (1493/4).

  • Legenda o brodu “Leteći Holanđanin”

    Mnogobrojne legende o moru prenele su priču o postojanju broda-utvare koji se od XV veka pa naovamo najčešće naziva “Leteći Holanđanin” ili “Lutajući Holanđanin”. Prema legendi, ovim brodom komanduje kapetan bezbožnik koji je osuđen da luta morima zbog svojih nedela. Lađa je zelena od plesni, konopci su joj istruleli, jedra su joj u ritama. Ova lađa kojom upravljaju ljudski kosturi prolazi ponekad pored brodova na otvorenom moru, da bi se zatim izgubila u magli. Prema verovanjima starih mornara susret sa ovim brodom predskazivao je velike nevolje. Ova legenda inspirisala je nemačkog kompozitora Riharda Vagnera da komponuje operu pod nazivom “Holanđanin Lutalica”.

  • Ko je izmislio prvi sladoled?

    Kina se smatra kolevkom sladoleda, gde se pre više hiljada godina služio na dvorovima careva. Održavali su ga u zaleđenom stanju pomoću leda koji su donosili sa planina i čuvali u podrumima duboko ispod zemlje. Smatra se da su Kinezi još pre naše ere izrađivali ledena pića i deserte i tu veštinu su preneli Arapima koji su pravili sirup hlađen snegom (šharbet, preteča šerbeta). U doba Aleksandra Velikog i Nerona služile su se voćne salate sa medom i snegom. Marko Polo je sa istoka doneo tajnu hlađenja bez leda, mešanjem vode i šalitre preko sudova sa supstancom koja se hladi. Velika moda hladne vode u Evropi se prvo javlja u Italiji, a zatim i u Parizu gde se pored kafe služila i  ledena limunada. Od godine 1775. u Evropi počinje izrada sladoleda od mleka, krema i jaja. Tek početkom XX veka počinje prodaja sladoleda na ulicama gradova.