Aulo Gelije (Aulus Gellius) bio je rimski pisac, učenjak i ljubitelj književnosti koji je živeo u 2. veku nove ere, verovatno između 125. i 180. godine. O njegovom životu danas se ne zna mnogo. Poznato je da je studirao u Rimu i Atini, gde je slušao onovremene filozofe, retoričare i gramatičare. Jedini izvor podataka o životu Aula Gelija jesu detalji zabeleženi u njegovim vlastitim spisima.
Gelije je najpoznatiji po delu “Noctes Atticae” (Atičke noći), zbirci beležaka, priča, citata, jezičkih rasprava i anegdota koje je zapisivao tokom dugih zimskih večeri u Atici, u Grčkoj. Knjiga predstavlja neku vrstu antičkog intelektualnog dnevnika i sadrži mešavinu filozofije, istorije, jezika, književnosti, tračeva učenih ljudi i sitnih detalja iz svakodnevnog života Rimljana. Atičke noći podeljene su u dvadeset knjiga. Sve su sačuvane, osim osme, od koje je do nas došao samo njen sadržaj. Prvo štampano izdanje objavio je u Rimu 11. aprila 1469. Giovanni Andrea Bussi.
Aulo Gelije nije spadao među velike filozofe niti pesnike, ali je danas izuzetno važan jer je kroz svoje zapise sačuvao mnoštvo fragmenata izgubljenih dela antičkih autora. Bez njega bi dosta antičke književnosti bilo potpuno izgubljeno.
Ima nešto vrlo moderno u njemu. Čovek koji zapisuje zanimljive razgovore, čudne reči, rasprave po knjižarama i razgovore sa učenim prijateljima. Podseća na nekog antičkog blogera, samo sa mnogo boljim znanjem latinskog.
Uvek me oduševe zapisi o životu običnih ljudi u antička vremena, jer ih je sačuvano vrlo malo. Radnja Gelijevog zapisa dešava se u trgovačkom delu Rima zvanom Sigillaria, koji je bio poznat po prodavnicama knjiga i sitne robe, naročito tokom praznika Saturnalija. Gelije praktično opisuje scenu iz antičke knjižare, jedan očigledno vrlo živ i konkretan prizor.
O reči duovicesimo, koja je nepoznata široj publici, ali se često pojavljuje u spisima učenih ljudi.
Slučajno smo u Sigilariji, u jednoj knjižari, sedeli ja i pesnik Julije Paulus, najučeniji čovek kojeg pamtim. Tamo je bio izložen primerak Fabijevih Anala (Fabii Annales), star i autentičan primerak, za koji je prodavac tvrdio da nema nijednu grešku.
Međutim, neki gramatičar, kog je kupac pozvao da pregleda knjigu, rekao je da je pronašao jednu grešku; ali knjižar je ponudio da se kladi na bilo koji iznos da nema greške čak ni u jednom slovu.
Gramatičar je pokazao sledeći pasus u četvrtoj knjizi:
“Stoga je tada prvi put jedan konzul izabran iz reda plebejaca, u dvadeset drugoj godini (duovicesimo) nakon što su Gali zauzeli Rim.”
“Trebalo bi”, rekao je on, “da piše duo et vicesimo, a ne duovicesimo, jer kakvo je uopšte značenje reči duovicesimo?”
Gelije smatra da je duovicesimo ispravno i u svojoj knjizi navodi primer: *** Varon (Marcus Terentius Varro) je u šesnaestoj knjizi svojih “Ljudskih stvari” (Humanarum rerum) napisao ovako:
“Umro je dvadeset druge godine (duovicesimo). Vladao je dvadeset jednu godinu.”
Prevod sa engleskog Filip Tomašević. Zahvaljujem se gospodinu Miši Prici koji mi je ukazao na ovaj tekst.
